--> آن بسى دشوارتر از رهايى از غرور خواهد بود و آن هنگامى است كه احساس كند دسترسى به آنچه بايد دارا باشد ، از قدرت و توان وى خارج است و يا آنكه در دوردست قرار دارد كه به دست آوردن آن چندان ساده نيست . در چنين وضعى است كه دچار يأس و نوميدى مىگردد . چه بسا بسيارى از افراد جامعه كه نيك‌بختى خود و افراد جامعه خويش را خواهانند ، در چنين موقعيتى گرفتار باشند ؛ چنان‌كه از زبان بسيارى مىشنويم كه مىگويند صدها سال از جهان عقب مانده‌ايم و نمىتوانيم خود را به قافله تمدن رسانيم . مىگويند يكى از پادشاهان به اروپا رفت و از مظاهر تمدن و پيشرفت آن ديار ديدن كرد . به اطرافيانش گفت كه اگر صد سال تلاش كنيم ، تازه به امروز اروپا مىرسيم ؛ بنابراين هنگامى كه از همراهى با اين كاروان مأيوس شد ، براى خويش حرم‌سرايى ترتيب داد كه دست كم اگر نمىتواند ملتى را خوشبخت كند ، خود از دنيا بىبهره نماند . اين‌گونه افكار ناسالم كه از ژرفاى نوميدى سرچشمه مىگيرد ، سبب مىشود كه انسان‌ها براى رسيدن به كمال و رهايى از سيه‌روزى از تلاش باز مانند . هركس كه از خرد و دانش بهره دارد ، مىداند كه اساس پيشرفت هر جامعه در گرو تلاش و كوشش آن جامعه است و هر فرد مسلمان كه با دستورهاى حيات‌بخش قرآن آشنا باشد ، مىداند كه خداوند تعالى ايشان را به كسب دانش سفارش فرموده است ؛ چنان‌كه مىفرمايد : يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا لا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطانٍ ( الرحمن ( 55 ) : 33 ) اى گروه جن و انس ! اگر توانايى آن را داريد كه به زواياى آسمان و زمين دست يابيد و در آنها نفوذ كنيد ، در اين راه بكوشيد و نفوذ كنيد ؛ ولى بايد بدانيد كه امكان نفوذ در آنها جز از طريق كسب دانش ميسر نمىشود . اگر مسلمانان به نداى قرآن گوش فرا داده ، از اين حالت به در آيند و خود را از چاه نوميدى بيرون كشند و با همت و الا درصدد كسب معارف برآيند ، ديرى نخواهد گذشت كه به آنچه صلاح دين و دنياى آنان است خواهند رسيد ؛ ولى تا زمانى كه به چند بشكه نفت و ذخاير طبيعى ديگر قناعت كرده و سرمايه‌هاى مادى را به رايگان در اختيار ديگران قرار دهند و از مواهب سرشارى كه خداى تعالى در تك‌تك افراد جامعه اسلامى به وديعه قرار داده است بهره نگيرند ، نه تنها اميد دستيابى به كمال سعادت را نخواهند داشت كه همواره بايد انتظار ناراحتىها ، تحقيرها ، شكست‌ها ، محروميت‌ها ، ناكامىها و بالاخره بدبختىها را داشته و شاهد آن باشند .